കേരളത്തിന്റെ മധ്യകേരള ചരിത്രഭൂപടത്തിൽ ഭാരതപ്പുഴയുടെ തീരത്ത് ഒരു പ്രധാന സാംസ്കാരിക ഇടനാഴിയായി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രദേശമാണ് പട്ടാമ്പി. ഇന്നത്തെ പട്ടാമ്പി നിയോജകമണ്ഡലം ഒരു നഗരത്തെ മാത്രം പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഭരണപരിധിയല്ല. നിളയുടെ തീരപ്രദേശങ്ങളും തൂതപ്പുഴയുടെ കരകളും, പുരാതന ക്ഷേത്രങ്ങളും കാവുകളും, പഴയ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുടെ ഭരണസ്മരണകളും, സംസ്കൃതപഠന കേന്ദ്രങ്ങളും, കാർഷിക ഗവേഷണവും, വ്യാപാരപാതകളും, സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ഓർമ്മകളും, വിവിധ മതസമൂഹങ്ങളുടെ സഹവർത്തിത്വവും ചേർന്നുണ്ടാക്കിയ ഒരു വലിയ സാംസ്കാരിക ഭൂമിയാണ് ഇത്.
പട്ടാമ്പി, കൊപ്പം, കുലുക്കല്ലൂർ, മുതുതല, ഒങ്ങല്ലൂർ, തിരുവേഗപ്പുറ, വല്ലപ്പുഴ, വിളയൂർ എന്നീ എട്ട് തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളാണ് ഇന്നത്തെ പട്ടാമ്പി നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഘടകങ്ങൾ.
ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ ചരിത്രം മനസ്സിലാക്കാൻ നിളയെയും അതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദിയായ തൂതപ്പുഴയെയും മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. നദികൾ ഇവിടെ അതിർത്തികൾ മാത്രമായിരുന്നില്ല; മനുഷ്യവാസത്തിന്റെയും കൃഷിയുടെയും വ്യാപാരത്തിന്റെയും മതജീവിതത്തിന്റെയും ഭാഷാ-സാംസ്കാരിക ഇടപെടലുകളുടെയും പ്രധാന പാതകളായിരുന്നു.
നിളയുടെ തീരത്തെ പട്ടാമ്പി
പട്ടാമ്പി ഭാരതപ്പുഴയുടെ വടക്കേക്കരയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രധാന പട്ടണമാണ്. പാലക്കാട്, മലപ്പുറം, തൃശൂർ എന്നീ ജില്ലകളുടെ സാംസ്കാരിക-വാണിജ്യ മേഖലകൾ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടുന്ന ഇടനാഴിയെന്ന നിലയിൽ പട്ടാമ്പിക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കേരള ടൂറിസവും പട്ടാമ്പിയെ നിളയുടെ തീരത്തുള്ള പ്രധാന പട്ടണമായും സാംസ്കാരിക സംഭാവനകളുള്ള നഗരമായും വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.
എന്നാൽ ഇന്നത്തെ ‘പട്ടാമ്പി’ എന്ന പേരിന് പിന്നിൽ ഒരു കൗതുകകരമായ ചരിത്രമുണ്ട്.
പട്ടാമ്പി നഗരസഭയുടെ ഔദ്യോഗിക ചരിത്രരേഖ പ്രകാരം ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ പഴയ പേര് നേതിരിമംഗലം എന്നായിരുന്നു. പഴയ നെടുങ്ങനാട് ഭരണക്രമത്തിൽ വട്ടക്കാവിൽ പെരുമ്പടനായരുടെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു നേതിരിമംഗലം. അതിൽ നിന്നാണ് ആ ദേശപ്പേര് രൂപപ്പെട്ടതെന്ന പ്രാദേശിക-ചരിത്രവ്യാഖ്യാനം നഗരസഭയുടെ രേഖയിൽ കാണുന്നത്.
പിന്നീട് ‘പട്ടനമ്പി’ എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ‘പട്ടാമ്പി’ രൂപപ്പെട്ടതെന്ന അഭിപ്രായവും നിലവിലുണ്ട്. ‘പട്ടമ്മാരുടെ അമ്പി’ എന്ന മറ്റൊരു വ്യാഖ്യാനവും പ്രചരിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ഇവയിൽ ഒന്നിനെയും അന്തിമമായി തെളിയിച്ച ഭാഷാശാസ്ത്രപരമായ വ്യാഖ്യാനമായി കാണാനാവില്ല. റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ പേര് ‘പട്ടാമ്പി’ എന്നായതോടെ ആ പേര് വ്യാപകമായി പ്രചാരത്തിലാവുകയും നേതിരിമംഗലം എന്ന പഴയ പേര് ക്രമേണ പിന്നിലാവുകയും ചെയ്തുവെന്നാണ് നഗരസഭയുടെ ചരിത്രരേഖ പറയുന്നത്.
നെടുങ്ങനാട് മുതൽ പട്ടാമ്പിവരെ
പട്ടാമ്പി ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രദേശം ചരിത്രപരമായി നെടുങ്ങനാട് എന്ന രാഷ്ട്രീയ-ഭരണ മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. നെടുങ്ങാടിമാർ ഭരിച്ചിരുന്ന ഈ പ്രദേശം പിന്നീട് സാമൂതിരിയുടെ അധീനതയിലായി. ഔദ്യോഗിക റവന്യൂ രേഖ പ്രകാരം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ നെടുങ്ങനാട് സാമൂതിരിയുടെ ഭരണത്തിലായി; പിന്നീട് കാവളപ്പാറ കോവിലകത്തെ പ്രാദേശിക അധികാരികളെ ഭരണത്തിനായി നിയോഗിച്ചു.
പിന്നീട് ഹൈദരലി-ടിപ്പു സുൽത്താൻ കാലഘട്ടവും ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണവും ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ ചരിത്രത്തെ സ്വാധീനിച്ചു. ടിപ്പുവിന്റെ സൈനിക നീക്കങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രാമഗിരി കോട്ടയുടെ ചരിത്രം ഒങ്ങല്ലൂരിൽ ഇന്നും കാണാം.
ബ്രിട്ടീഷ് കാലത്ത് പട്ടാമ്പി മലബാർ ജില്ലയിലെ വള്ളുവനാട് താലൂക്കിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ഭരണപരമായ നിരവധി മാറ്റങ്ങൾക്കുശേഷം 2013-ൽ പട്ടാമ്പി ആസ്ഥാനമായി പുതിയ പട്ടാമ്പി താലൂക്ക് രൂപപ്പെട്ടു.
പട്ടാമ്പി — സംസ്കൃതത്തിന്റെ പഴയ സർവകലാശാലാ നഗരം
പട്ടാമ്പിയുടെ പൈതൃകത്തെ മറ്റു പല പട്ടണങ്ങളിൽനിന്നും വ്യത്യസ്തമാക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകം സംസ്കൃതവിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ചരിത്രമാണ്.
പട്ടാമ്പി ഒരുകാലത്ത് സംസ്കൃതപഠനത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്നു. പ്രശസ്ത സംസ്കൃതപണ്ഡിതനായ പുന്നശ്ശേരി നമ്പി നീലകണ്ഠ ശർമ്മ ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസചരിത്രത്തിൽ വലിയ സ്ഥാനമാണ് നേടിയത്.
1889-ൽ നീലകണ്ഠ ശർമ്മ പട്ടാമ്പിയിൽ സരസ്വതോദ്യോതിനി എന്ന സംസ്കൃതപഠനകേന്ദ്രം സ്ഥാപിച്ചു. പിന്നീട് അത് വികസിച്ച് പട്ടാമ്പിയിലെ സംസ്കൃതവിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ പ്രധാന സ്ഥാപനമായി മാറി. ഈ പാരമ്പര്യമാണ് പിന്നീട് ശ്രീ നീലകണ്ഠ ഗവൺമെന്റ് സംസ്കൃത കോളേജിന്റെ വളർച്ചയുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നത്.
കുട്ടികൃഷ്ണ മാരാർ, പി. കുഞ്ഞിരാമൻ നായർ തുടങ്ങിയ സാഹിത്യപ്രതിഭകളുടെ വളർച്ചയിലും പട്ടാമ്പിയുടെ ഈ ബൗദ്ധിക അന്തരീക്ഷത്തിന് പങ്കുണ്ടായിരുന്നു.
അതിനാൽ പട്ടാമ്പിയുടെ ചരിത്രത്തിൽ നദി, കൃഷി, വ്യാപാരം എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം വിദ്യാഭ്യാസവും അച്ചടിയും സാഹിത്യവും ഒരു പ്രധാന തൂണായി മാറി.
കൈതളി ശിവക്ഷേത്രം — ഒരു പാറയിൽ തീർത്ത ചരിത്രം
പട്ടാമ്പിയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പുരാവസ്തു പൈതൃകകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൈതളി ശിവക്ഷേത്രം.
കേരള സർക്കാരിന്റെ റവന്യൂ പോർട്ടൽ പ്രകാരം ഈ ക്ഷേത്രം ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ സംരക്ഷിത സ്മാരകമാണ്. ഒരു വലിയ ചതുരാകൃതിയിലുള്ള ഗ്രാനൈറ്റ് ശിലയിൽ തന്നെ കൊത്തിയെടുത്ത പ്രത്യേക നിർമ്മിതിയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷത.
ഇത്തരം സ്മാരകങ്ങൾ പട്ടാമ്പിയുടെ ചരിത്രം സമീപകാലത്തെ പട്ടണവികസനത്തിൽ മാത്രം ആരംഭിക്കുന്നതല്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ക്ഷേത്രവാസ്തുവിദ്യയും ശിലാശിൽപ്പവും വളർന്ന ഒരു പഴയ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രമായിരുന്നു ഈ പ്രദേശം.
ഭാരതപ്പുഴയുടെ പാലവും പട്ടാമ്പിയുടെ നഗരവളർച്ചയും
പട്ടാമ്പിയും തൃത്താലയും തമ്മിൽ ഭാരതപ്പുഴയ്ക്ക് കുറുകെയുള്ള പാലം ആധുനിക ഗതാഗതചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന ഘടകമാണ്. റവന്യൂ രേഖയിൽ ഈ പാലം പട്ടാമ്പി ഗ്രാമത്തെയും തൃത്താല ഗ്രാമത്തെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
നദി ഒരുകാലത്ത് ഗതാഗതത്തിന്റെയും വ്യാപാരത്തിന്റെയും പാതയായിരുന്നെങ്കിൽ, പാലം വന്നതോടെ കരമാർഗ ബന്ധങ്ങൾ ശക്തമായി. പട്ടാമ്പി പിന്നീട് ഒരു പ്രധാന വാണിജ്യകേന്ദ്രമായി വളരാൻ ഇതും സഹായിച്ചു.
ഇന്ന് പട്ടാമ്പി നഗരം നിളയുടെ തീരത്തെ ഒരു പ്രധാന വ്യാപാരകേന്ദ്രമായി നിലകൊള്ളുന്നതിന് പിന്നിൽ ഈ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനം നിർണായകമാണ്.
പട്ടാമ്പിയും നെൽകൃഷിയുടെ ശാസ്ത്രീയ ചരിത്രവും
പട്ടാമ്പിയുടെ പൈതൃകത്തിൽ ക്ഷേത്രങ്ങളും മനകളും മാത്രമല്ല; നെല്ലും കൃഷിശാസ്ത്രവും പ്രധാന സ്ഥാനമാണ് വഹിക്കുന്നത്.
പട്ടാമ്പിയിലെ പ്രാദേശിക കാർഷിക ഗവേഷണ കേന്ദ്രം (Regional Agricultural Research Station) 1927-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് നെല്ലിനായുള്ള ബ്രീഡിംഗ് സ്റ്റേഷനായി ആരംഭിച്ചു. 1930-ൽ ഇത് Agricultural Research Station ആയി മാറി. 1962-ൽ Central Rice Research Station എന്ന നിലയിലേക്ക് ഉയർന്നു. പിന്നീട് കേരള കാർഷിക സർവകലാശാലയുടെ ഭാഗമായിത്തീർന്നു.
1966-ൽ അന്നപൂർണ (Ptb-35) എന്ന ഉയർന്ന വിളവുള്ള നെല്ലിനം ഈ കേന്ദ്രത്തിൽനിന്ന് പുറത്തിറക്കി. പിന്നീട് നിരവധി നെല്ലിനങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിലും നെൽകൃഷി സാങ്കേതികവിദ്യകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിലും പട്ടാമ്പി ഗവേഷണകേന്ദ്രം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.
ഇതോടെ പട്ടാമ്പിയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഒരു അപൂർവമായ തുടർച്ച കാണാം:
പുരാതന നദീതീരകൃഷി → പരമ്പരാഗത നെൽകൃഷി → ബ്രിട്ടീഷ് കാലത്തെ കാർഷിക ഗവേഷണം → കേരള കാർഷിക സർവകലാശാലയുടെ ശാസ്ത്രീയ ഗവേഷണം.
ഒങ്ങല്ലൂർ — താലിയും രാമഗിരികോട്ടയും
പട്ടാമ്പി മണ്ഡലത്തിലെ ചരിത്രപരമായി ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ പ്രദേശങ്ങളിലൊന്നാണ് ഒങ്ങല്ലൂർ.
ഒങ്ങല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചരിത്രരേഖ പ്രകാരം പുരാതനകാലത്ത് ഈ പ്രദേശം നെടുങ്ങനാട് ഭരണത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു; പിന്നീട് സാമൂതിരിയുടെ അധീനതയിലായി. സാമൂതിരിയുടെ കാലത്തെ പ്രധാന താലികളിൽ ഒന്നായി ഒങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ താലി മഹാദേവക്ഷേത്രം പരിഗണിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവെന്ന് പഞ്ചായത്ത് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
ഒങ്ങല്ലൂർ എന്ന പേര്
ഒങ്ങല്ലൂരിന്റെ സ്ഥലനാമം തന്നെ ഭൂമിശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു വ്യാഖ്യാനം പഞ്ചായത്ത് ഔദ്യോഗികമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
‘ഒങ്ങൽ’ എന്നതിന് ഉയർന്ന ഭൂമി, കുന്ന്, മൺകൂന തുടങ്ങിയ അർത്ഥങ്ങളുണ്ടെന്നും ‘ഊര്’ എന്നത് ഗ്രാമത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നുവെന്നും അതിനാൽ ഉയർന്ന പ്രദേശത്തെ ഗ്രാമം → ഒങ്ങല്ലൂർ എന്ന വ്യാഖ്യാനം രൂപപ്പെട്ടതായും പഞ്ചായത്ത് പറയുന്നു.
ഇത് ഒരു കൗതുകകരമായ ഉദാഹരണമാണ്: ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ ഭൂപ്രകൃതി തന്നെ സ്ഥലനാമത്തിന് കാരണമായിരിക്കാം.
രാമഗിരി കോട്ട
ഒങ്ങല്ലൂരിലെ രാമഗിരി കോട്ട മൈസൂർ ഭരണകാലത്തിന്റെ സൈനിക ചരിത്രത്തിന്റെ ഓർമ്മയാണ്. ഉയർന്ന ഭൂമിശാസ്ത്രസ്ഥാനം കാരണം ഒങ്ങല്ലൂർ തന്ത്രപ്രധാനമായ പ്രദേശമായിരുന്നുവെന്നും രാമഗിരി കോട്ട മൈസൂർ ഭരണാധികാരികളുടെ മലബാറിലെ പ്രധാന കോട്ടകളിൽ ഒന്നായിരുന്നുവെന്നും പഞ്ചായത്ത് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
ഒങ്ങല്ലൂരിന്റെ പൈതൃകത്തിൽ താലിക്ഷേത്രവും കോട്ടയും മാത്രമല്ല; തിറ, ചവിട്ടുകളി, കോൽക്കളി, ദഫ് മുട്ട് തുടങ്ങിയ ജനകീയ കലാരൂപങ്ങളും ഇന്നും തുടരുന്നുവെന്ന് പഞ്ചായത്ത് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
കൊപ്പം — റയിരനെല്ലൂർ മലയും നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തനും
കൊപ്പം പട്ടാമ്പി മണ്ഡലത്തിലെ ചരിത്രവും ജനകീയപാരമ്പര്യവും ഒരുമിക്കുന്ന പ്രദേശമാണ്.
കൊപ്പം ഗ്രാമം ഇന്ന് കൃഷിയെയും വാണിജ്യത്തെയും ആശ്രയിച്ച് വളർന്നുവരുന്ന പ്രദേശമാണെന്ന് റവന്യൂ രേഖകൾ പറയുന്നു. എന്നാൽ അതിന്റെ പൈതൃകത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ പേര് റയിരനെല്ലൂർ മലയുടേതാണ്.
പറയിപെറ്റ പന്തിരുകുലം പാരമ്പര്യത്തിലെ നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തനുമായി റയിരനെല്ലൂർ മല ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. പ്രാദേശിക പാരമ്പര്യപ്രകാരം വലിയ കല്ല് മലമുകളിലേക്ക് ഉരുട്ടിക്കയറ്റി വീണ്ടും താഴേക്ക് തള്ളിയിരുന്ന നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തൻ ഇവിടെ ദർശനം നേടിയെന്നാണ് വിശ്വാസം.
റവന്യൂ രേഖയിൽ റയിരനെല്ലൂർ മലയിൽ ദേവിയുടെ പാദചിഹ്നവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്ഷേത്രപാരമ്പര്യവും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഇവിടെ ചരിത്രരേഖയും ജനകീയമിത്തും തമ്മിൽ വേർതിരിച്ചാണ് വായിക്കേണ്ടത്. നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തൻ ചരിത്രപരമായി ജീവിച്ചിരുന്ന വ്യക്തിയാണെന്ന് തെളിയിക്കുന്ന ശക്തമായ സമകാലിക രേഖകൾ ഇല്ലെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള പാരമ്പര്യം കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക സ്മൃതിയിൽ വലിയ സ്ഥാനമാണ് നേടിയിരിക്കുന്നത്.
കുലുക്കല്ലൂർ — തൂതപ്പുഴയുടെ കരയിലെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകം
പട്ടാമ്പി മണ്ഡലത്തിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ ജനകീയ-കാർഷിക പൈതൃകമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലൊന്നാണ് കുലുക്കല്ലൂർ.
കുലുക്കല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചരിത്രരേഖ പ്രകാരം മുളയങ്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം, പെരുംതൃക്കോവിൽ, സുബ്രഹ്മണ്യ ക്ഷേത്രം എന്നിവ പ്രധാന ആരാധനാകേന്ദ്രങ്ങളാണ്. സൂര്യ-ചന്ദ്ര പ്രതിഷ്ഠയും നാഗാരാധനയും സർപ്പത്തുള്ളലും ഇവിടുത്തെ സാംസ്കാരിക സവിശേഷതകളായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
മുളയങ്കാവ് കാളവേല
മുളയങ്കാവിലെ കാളവേല ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ ജനകീയകലാ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയ ഉദാഹരണമാണ്. കാളക്കോപ്പുകൾ നിർമ്മിക്കുന്ന ശില്പികളുടെ കരവിരുത് ഇവിടെ ഇന്നും പൈതൃകത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
തൂതപ്പുഴയും പഴയ വ്യാപാരവും
കുലുക്കല്ലൂരിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ തൂതപ്പുഴയ്ക്ക് വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്. പഞ്ചായത്ത് രേഖ പ്രകാരം പണ്ടുകാലത്ത് പൊന്നാനിയുമായുള്ള വാണിജ്യബന്ധത്തിന് തൂതപ്പുഴ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പുഴയിലൂടെ ജലഗതാഗതം നടന്നിരുന്ന കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മകൾ ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നു.
കുലുക്കല്ലൂരിന്റെ കാർഷികചരിത്രവും ശ്രദ്ധേയമാണ്. നെല്ല്, തെങ്ങ്, കവുങ്ങ്, വാഴ, കുരുമുളക്, മരച്ചീനി, മുതിര, എള്ള്, പയർ, ഇഞ്ചി, മഞ്ഞൾ തുടങ്ങിയ വിളകൾ ഇവിടെ കൃഷി ചെയ്തിരുന്നു. പരമ്പരാഗത വിത്തിനങ്ങളും ജലസേചനരീതികളും പഞ്ചായത്ത് രേഖയിൽ വിശദമായി വിവരിക്കുന്നു.
വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും സാമൂഹികമാറ്റത്തിന്റെയും നാട്
ഗുരുകുല സമ്പ്രദായവും തറവാടുകളെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള വിദ്യാഭ്യാസവും കുലുക്കല്ലൂരിന്റെ പഴയ സാമൂഹികചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. പിന്നീട് പൊതുവിദ്യാഭ്യാസം വ്യാപിച്ചു.
1935-ൽ ഡോ. രാജേന്ദ്രപ്രസാദ് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തതായി പഞ്ചായത്ത് ചരിത്രരേഖയിൽ പറയുന്ന ഹരിജൻ കുട്ടികൾക്കായുള്ള വിദ്യാലയവും സാമൂഹികപരിഷ്കരണചരിത്രത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ സംഭവമാണ്.
ഖിലാഫത്ത് പ്രസ്ഥാനം, കർഷകപ്രസ്ഥാനം, ഭൂസമരങ്ങൾ എന്നിവയും കുലുക്കല്ലൂരിന്റെ ആധുനിക രാഷ്ട്രീയചരിത്രത്തിൽ ഇടം നേടിയിട്ടുണ്ട്.
മുതുതല — നിളയും മുത്തശ്ശിയാർകാവും
പട്ടാമ്പിയുടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറായി ഭാരതപ്പുഴയുടെ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മുതുതല കാർഷികവും ക്ഷേത്രപൈതൃകവും ചേർന്ന പ്രദേശമാണ്. ഔദ്യോഗിക റവന്യൂ രേഖ പ്രകാരം മുതുതല, കൊടുമുണ്ട എന്നിവ പ്രധാന പ്രാദേശിക കേന്ദ്രങ്ങളാണ്; ഇവിടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശവും സമതലവും പാടശേഖരങ്ങളുമാണ്.
ഇവിടുത്തെ പ്രധാന പൈതൃകകേന്ദ്രമാണ് നെടുങ്ങനാട് മുത്തശ്ശിയാർകാവ്, കൊടുമുണ്ട. പഴയ കുന്നിൻമുകളിലെ ദുർഗാക്ഷേത്രമായി ഇത് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
മുതുതലയുടെ സ്ഥലനാമത്തെക്കുറിച്ച് ഉറപ്പായ രേഖാമൂലമുള്ള ഒരു ഏകവ്യാഖ്യാനം ലഭ്യമല്ല. അതിനാൽ ജനകീയ വ്യാഖ്യാനങ്ങളെ ചരിത്രസത്യമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനേക്കാൾ, സ്ഥലനാമത്തിന്റെ ഭാഷാശാസ്ത്രപരമായ പഠനം ഇനിയും ആവശ്യമാണ് എന്ന് പറയുന്നതാണ് ഉചിതം.
തിരുവേഗപ്പുറ — തൂതപ്പുഴയുടെ തീരത്തെ ത്രിമൂർത്തി പാരമ്പര്യം
തിരുവേഗപ്പുറ തൂതപ്പുഴയുടെ തീരത്തുള്ള പുരാതന സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രമാണ്.
ഇവിടുത്തെ പ്രധാന പൈതൃകകേന്ദ്രം തിരുവേഗപ്പുറ മഹാദേവക്ഷേത്രം ആണ്. കേരള റവന്യൂ പോർട്ടൽ പ്രകാരം തൂതപ്പുഴയുടെ തീരത്തുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം 14-ാം നൂറ്റാണ്ടുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. കേരളീയ വാസ്തുവിദ്യയുടെ സവിശേഷതകൾ ഇവിടെ കാണാം.
ഇന്ത്യൻ ടൂറിസം പോർട്ടൽ തിരുവേഗപ്പുറ ക്ഷേത്രത്തെ ശിവൻ, പാർവതി, വിഷ്ണു, ശങ്കരനാരായണൻ തുടങ്ങിയ ദേവതാപാരമ്പര്യങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പ്രത്യേക ക്ഷേത്രസമുച്ചയമായി വിവരിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൂത്തമ്പലവും ശ്രദ്ധേയമാണ്.
റയിരനെല്ലൂർ — തിരുവേഗപ്പുറയുടെ സാംസ്കാരിക ഓർമ്മ
റയിരനെല്ലൂർ മല തിരുവേഗപ്പുറയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 3 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണെന്ന് ഔദ്യോഗിക റവന്യൂ രേഖ പറയുന്നു. നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തൻ ദേവീദർശനം നേടിയതായി വിശ്വസിക്കുന്ന മലമുകളിൽ പാദചിഹ്നവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആരാധനാകേന്ദ്രമുണ്ട്.
അതുകൊണ്ട് തിരുവേഗപ്പുറയുടെ പൈതൃകം ക്ഷേത്രത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല; പറയിപെറ്റ പന്തിരുകുലത്തിന്റെ ജനകീയ സ്മൃതിയുമായി അതും ബന്ധപ്പെടുന്നു.
വല്ലപ്പുഴ — കാർഷികഗ്രാമവും തറയ്ക്കൽ വാര്യവും
വല്ലപ്പുഴ പട്ടാമ്പി മണ്ഡലത്തിലെ മറ്റൊരു പഴയ വള്ളുവനാടൻ ഗ്രാമമാണ്.
ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് വല്ലപ്പുഴ വള്ളുവനാട് താലൂക്കിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നുവെന്ന് ഔദ്യോഗിക റവന്യൂ രേഖ പറയുന്നു. കാർഷികഭൂമികളും ചെറിയ കുന്നിൻപ്രദേശങ്ങളും ചേർന്നതാണ് ഇവിടുത്തെ ഭൂപ്രകൃതി.
വല്ലപ്പുഴയുടെ സാംസ്കാരികചരിത്രത്തിൽ തറയ്ക്കൽ വാരിയം എന്ന പഴയ കുടുംബത്തിനും സ്ഥാനമുണ്ട്. റവന്യൂ രേഖയിൽ ഇത് കേരളത്തിലെ പ്രശസ്ത രാജകുടുംബങ്ങളിൽ ഒന്നായി പരാമർശിക്കുന്നു.
വല്ലപ്പുഴയുടെ ജനകീയസംസ്കാരത്തിൽ കാളപൂട്ട് പോലുള്ള കാർഷികാചാരങ്ങൾക്കും പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കാർഷികജീവിതം തന്നെ ഒരു ഉത്സവസംസ്കാരമായി മാറിയതിന്റെ ഉദാഹരണമാണ് ഇത്തരം പാരമ്പര്യങ്ങൾ.
‘വല്ലപ്പുഴ’ എന്ന സ്ഥലനാമത്തിന്റെ കൃത്യമായ ചരിത്ര-ഭാഷാശാസ്ത്ര ഉത്ഭവത്തിന് ശക്തമായ ഔദ്യോഗിക തെളിവ് ലഭ്യമല്ല. അതിനാൽ ‘വല്ല + പുഴ’ എന്ന സ്വാഭാവിക ഭാഷാവിഭജനം ഒരു സാധ്യതയായി കാണാമെങ്കിലും അത് ഉറപ്പായ etymology ആയി അവതരിപ്പിക്കേണ്ടതില്ല.
വിളയൂർ — തൂതപ്പുഴയുടെ തീരത്തെ ഗ്രാമം
വിളയൂർ തൂതപ്പുഴയുടെ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ്. റവന്യൂ രേഖ പ്രകാരം വടക്ക് തൂതപ്പുഴയും കിഴക്ക് കുലുക്കല്ലൂരും പടിഞ്ഞാറ് തിരുവേഗപ്പുറയും തെക്ക് കൊപ്പം പ്രദേശങ്ങളും അതിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അതിരുകളാണ്.
സംസ്ഥാന രൂപീകരണത്തിന് മുമ്പ് വിളയൂർ പഴയ മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിലെ മലബാർ മേഖലയിലെ വള്ളുവനാട് താലൂക്കിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. 1962-ൽ പഞ്ചായത്ത് രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടതായും ലഭ്യമായ പ്രാദേശിക ചരിത്രവിവരങ്ങൾ പറയുന്നു.
വിളയൂർ എന്ന പേരിന്റെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് പ്രാദേശികമായി പുഴയുടെ സാമീപ്യവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു വ്യാഖ്യാനം പ്രചരിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ അതിന് ശക്തമായ രേഖാമൂലമുള്ള ഭാഷാശാസ്ത്ര തെളിവ് ലഭ്യമല്ല. അതിനാൽ ഈ വ്യാഖ്യാനം പ്രാദേശിക പാരമ്പര്യമായി മാത്രം അവതരിപ്പിക്കുന്നതാണ് ഉചിതം.
പട്ടാമ്പി മണ്ഡലത്തിലെ പുഴകൾ — ചരിത്രത്തിന്റെ നാഡികൾ
പട്ടാമ്പി നിയോജകമണ്ഡലത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ പ്രധാനമായി കാണേണ്ടത് ഭാരതപ്പുഴയും തൂതപ്പുഴയും ആണ്.
ഭാരതപ്പുഴ പട്ടാമ്പിയുടെയും മുതുതലയുടെയും തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടപ്പോൾ, തൂതപ്പുഴ തിരുവേഗപ്പുറ, വിളയൂർ, കുലുക്കല്ലൂർ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ സ്വാധീനിച്ചു.
കുലുക്കല്ലൂർ പഞ്ചായത്ത് രേഖ വ്യക്തമാക്കുന്നത്, പണ്ടുകാലത്ത് തൂതപ്പുഴ പൊന്നാനിയുമായുള്ള വാണിജ്യബന്ധത്തിന് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുവെന്നാണ്.
അതായത് ഇന്നത്തെ റോഡുകളും റെയിൽവേയും പാലങ്ങളും വരുന്നതിന് മുമ്പ് പുഴകൾ തന്നെയായിരുന്നു ഗതാഗതപാതകൾ.
അതിനാലാണ് പുഴക്കരയിലെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രങ്ങളും പള്ളികളും അങ്ങാടികളും കൃഷിയിടങ്ങളും പഴയ കുടുംബകേന്ദ്രങ്ങളും വളർന്നുവന്നത്.
മതസഹവർത്തിത്വത്തിന്റെ പൈതൃകം
പട്ടാമ്പി മണ്ഡലത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന പ്രത്യേകത വിവിധ മത-സാമൂഹിക പാരമ്പര്യങ്ങൾ ഇവിടെ പരസ്പരം ചേർന്ന് വളർന്നതാണ്.
കുലുക്കല്ലൂരിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചരിത്രരേഖയിൽ ക്ഷേത്രങ്ങളോടൊപ്പം നിരവധി മുസ്ലിം പള്ളികളും മദ്രസകളും സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. മതപരമായ ആചാരങ്ങൾക്കൊപ്പം കലയുടെയും വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും സാമൂഹികപ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും പാരമ്പര്യങ്ങൾ വളർന്നുവന്നു.
ഒങ്ങല്ലൂരിലും വിവിധ ജനകീയ കലാരൂപങ്ങൾക്കും മതസാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യങ്ങൾക്കും തുടർച്ചയുണ്ട്.
ഇതുകൊണ്ട് പട്ടാമ്പിയുടെ പൈതൃകം ഒരു മതത്തിന്റെയോ ഒരു ജാതിയുടെയോ മാത്രം ചരിത്രമല്ല. വ്യത്യസ്ത സമൂഹങ്ങൾ ഒരേ നദീതീരഭൂമിയിൽ സഹവർത്തിത്വത്തോടെ നിർമ്മിച്ച ജീവിതസംസ്കാരമാണ് പട്ടാമ്പിയുടെ യഥാർത്ഥ പൈതൃകം.
സ്ഥലനാമങ്ങളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന പട്ടാമ്പിയുടെ ചരിത്രം
പട്ടാമ്പി മണ്ഡലത്തിലെ സ്ഥലനാമങ്ങൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ അവയിൽ ചിലത് ഭരണചരിത്രത്തെയും ചിലത് ഭൂമിശാസ്ത്രത്തെയും ചിലത് ക്ഷേത്രങ്ങളെയും ചിലത് പ്രാദേശിക പാരമ്പര്യങ്ങളെയും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
| പ്രദേശം | സ്ഥലനാമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ലഭ്യമായ വ്യാഖ്യാനം | വിലയിരുത്തൽ |
|---|---|---|
| പട്ടാമ്പി | പഴയ പേര് നേതിരിമംഗലം; ‘പട്ടനമ്പി’ മുതലായ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ | ഔദ്യോഗിക ചരിത്രരേഖയിൽ പല വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ |
| ഒങ്ങല്ലൂർ | ‘ഒങ്ങൽ’ – ഉയർന്ന ഭൂമി + ‘ഊര്’ | പഞ്ചായത്ത് രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂമിശാസ്ത്രാധിഷ്ഠിത വ്യാഖ്യാനം |
| മുതുതല | ഉറപ്പായ etymology ലഭ്യമല്ല | കൂടുതൽ പഠനം ആവശ്യമാണ് |
| കൊപ്പം | ഉറപ്പായ ഭാഷാശാസ്ത്ര വ്യാഖ്യാനം ലഭ്യമല്ല | കൂടുതൽ പഠനം ആവശ്യമാണ് |
| കുലുക്കല്ലൂർ | കൃത്യമായ പേരുത്ഭവം വ്യക്തമല്ല | കൂടുതൽ പഠനം ആവശ്യമാണ് |
| തിരുവേഗപ്പുറ | ക്ഷേത്ര-പ്രാദേശിക പാരമ്പര്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര് | കൂടുതൽ ഭാഷാശാസ്ത്ര പഠനം ആവശ്യമാണ് |
| വല്ലപ്പുഴ | ‘വല്ല + പുഴ’ എന്ന സ്വാഭാവിക വ്യാഖ്യാനം സാധ്യത | ഉറപ്പായ etymology അല്ല |
| വിളയൂർ | പുഴയുടെ സാമീപ്യവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പ്രാദേശിക വ്യാഖ്യാനം | പാരമ്പര്യവ്യാഖ്യാനം |
ഇത്തരം സ്ഥലനാമ പഠനങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം ജനകീയ ഐതിഹ്യത്തെയും രേഖാമൂലമുള്ള ചരിത്രത്തെയും വേർതിരിക്കുക എന്നതാണ്.
സ്വാതന്ത്ര്യസമരവും സാമൂഹികപരിഷ്കരണവും
പട്ടാമ്പി മണ്ഡലത്തിന്റെ ആധുനിക ചരിത്രത്തിൽ ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിനും സാമൂഹികപരിഷ്കരണത്തിനും പ്രധാന സ്ഥാനമുണ്ട്.
ഒങ്ങല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചരിത്രരേഖയിൽ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത പ്രാദേശിക വ്യക്തികളെക്കുറിച്ചും ദേശീയപ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
കുലുക്കല്ലൂരിലും ഖിലാഫത്ത് പ്രസ്ഥാനവും കർഷകപ്രസ്ഥാനങ്ങളും ഭൂസമരങ്ങളും സാമൂഹികമാറ്റങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കിയതായി പഞ്ചായത്ത് ചരിത്രരേഖ പറയുന്നു.
പട്ടാമ്പിയുടെ ചരിത്രം അതുകൊണ്ട് രാജാക്കന്മാരുടെയും ക്ഷേത്രങ്ങളുടെയും മാത്രം ചരിത്രമല്ല. ജനാധിപത്യവും സാമൂഹികനീതിയും വിദ്യാഭ്യാസവും ഭൂമിയവകാശവും രൂപപ്പെട്ട ചരിത്രവും കൂടിയാണ്.
പട്ടാമ്പിയുടെ പൈതൃകഭൂപടം
പട്ടാമ്പി മണ്ഡലത്തിന്റെ പൈതൃകത്തെ ഒരു ഭൂപടത്തിൽ ചുരുക്കിയാൽ:
പട്ടാമ്പി — നേതിരിമംഗലം, നിള, കൈതളി ക്ഷേത്രം, സംസ്കൃതവിദ്യാഭ്യാസം, കാർഷിക ഗവേഷണം
ഒങ്ങല്ലൂർ — താലി മഹാദേവക്ഷേത്രം, രാമഗിരി കോട്ട, നെടുങ്ങനാട്–സാമൂതിരി പാരമ്പര്യം
കൊപ്പം — റയിരനെല്ലൂർ, നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തൻ പാരമ്പര്യം, കാർഷികഗ്രാമം
കുലുക്കല്ലൂർ — മുളയങ്കാവ്, കാളവേല, തൂതപ്പുഴ, കാർഷികസംസ്കാരം, ഗുരുകുലപാരമ്പര്യം
മുതുതല — നെടുങ്ങനാട് മുത്തശ്ശിയാർകാവ്, കൊടുമുണ്ട, നിളാതീരം
തിരുവേഗപ്പുറ — മഹാദേവക്ഷേത്രം, കൂത്തമ്പലം, തൂതപ്പുഴ, റയിരനെല്ലൂർ
വല്ലപ്പുഴ — വള്ളുവനാട് പാരമ്പര്യം, തറയ്ക്കൽ വാരിയം, കാർഷികസംസ്കാരം
വിളയൂർ — തൂതപ്പുഴ, പഴയ വള്ളുവനാട് പാരമ്പര്യം, കാർഷികഗ്രാമജീവിതം
ഇവയെല്ലാം ചേർന്നാണ് പട്ടാമ്പി നിയോജകമണ്ഡലത്തിന്റെ ചരിത്രഭൂമിശാസ്ത്രം രൂപപ്പെടുന്നത്.
സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് സ്മാരകങ്ങൾ മാത്രമല്ല
പട്ടാമ്പിയുടെ പൈതൃകം സംരക്ഷിക്കണമെങ്കിൽ പഴയ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെയും കോട്ടകളുടെയും സംരക്ഷണം മാത്രം മതിയാകില്ല.
സംരക്ഷിക്കേണ്ടത്:
- ഭാരതപ്പുഴയുടെയും തൂതപ്പുഴയുടെയും സ്വാഭാവിക തീരങ്ങൾ
- പഴയ കടവുകളും നാട്ടുപാതകളും
- കൈതളി പോലുള്ള പുരാവസ്തു സ്മാരകങ്ങൾ
- ഒങ്ങല്ലൂരിലെ താലി ക്ഷേത്രവും രാമഗിരി കോട്ടയും
- മുളയങ്കാവ് പോലുള്ള പുരാതന ക്ഷേത്രപാരമ്പര്യങ്ങൾ
- നെടുങ്ങനാട് മുത്തശ്ശിയാർകാവ് പോലുള്ള കാവുകൾ
- പഴയ മനകളും തറവാടുകളും
- പരമ്പരാഗത കാർഷികജ്ഞാനം
- പഴയ നെല്ലിനങ്ങളും വിത്തുകളും
- തൂതപ്പുഴയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജലഗതാഗതസ്മരണകൾ
- കാളവേല, തിറ, സർപ്പത്തുള്ളൽ തുടങ്ങിയ ജനകീയ കലകൾ
- പഴയ ഗുരുകുല-വിദ്യാഭ്യാസ പാരമ്പര്യം
- സംസ്കൃതപഠനത്തിന്റെ ചരിത്രം
- സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെയും സാമൂഹികപരിഷ്കരണത്തിന്റെയും സ്മരണകൾ.
ഉപസംഹാരം
പട്ടാമ്പി എന്നത് ഒരു പട്ടണത്തിന്റെ പേരിൽ ഒതുങ്ങുന്ന ചരിത്രമല്ല.
നിളയുടെ തീരത്ത് വളർന്ന ഒരു പുരാതന ജനവാസം, നെടുങ്ങനാടിന്റെ രാഷ്ട്രീയചരിത്രം, സാമൂതിരിയുടെ ഭരണകാലം, മൈസൂർ സൈനിക നീക്കങ്ങൾ, ബ്രിട്ടീഷ് മലബാർ, സംസ്കൃതപഠനത്തിന്റെ പാരമ്പര്യം, മലയാള സാഹിത്യത്തിന്റെ വളർച്ച, നെൽകൃഷിയുടെ ശാസ്ത്രീയ ഗവേഷണം, തൂതപ്പുഴയിലൂടെ നടന്ന പഴയ വ്യാപാരം, ക്ഷേത്രങ്ങളും കാവുകളും പള്ളികളും, കർഷകരുടെ ജീവിതം, സ്വാതന്ത്ര്യസമരവും സാമൂഹികപരിഷ്കരണവും—ഇവയെല്ലാം ചേർന്നതാണ് പട്ടാമ്പിയുടെ ചരിത്രം.
പട്ടാമ്പിയുടെ പൈതൃകം കല്ലിൽ മാത്രം കൊത്തിവെച്ചിട്ടില്ല; അത് നദിയിലും നെൽവയലിലും ക്ഷേത്രമുറ്റത്തും കാവുകളിലും പഴയ മനകളിലും അങ്ങാടികളിലും പള്ളികളിലും പള്ളിക്കൂടങ്ങളിലും ജനകീയകലകളിലും മനുഷ്യരുടെ ഓർമ്മകളിലും ജീവിക്കുന്നു.
അതുകൊണ്ട് പട്ടാമ്പിയുടെ ചരിത്രം സംരക്ഷിക്കുക എന്നത് പഴയ കെട്ടിടങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക എന്നതിലുപരി ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ സമഗ്രമായ ജീവിതസ്മൃതി സംരക്ഷിക്കുക എന്നതാണ്.
നിളയും തൂതപ്പുഴയും ചേർന്ന് രൂപപ്പെടുത്തിയ ഈ ഭൂമിക്ക് കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലും സാംസ്കാരിക ഭൂപടത്തിലും അതിന് അർഹമായ സ്ഥാനം നൽകേണ്ട സമയം ഇതാണ്.
