കണ്ണൂർ — കടലും കോട്ടയും രാജപാരമ്പര്യവും ജനകീയ സംസ്കാരവും ചേർന്ന ചരിത്രനഗരം
കണ്ണൂർ നിയോജക മണ്ഡലത്തിന്റെ പൈതൃകവും ചരിത്രവും സ്ഥലനാമങ്ങളും
ആമുഖം
കേരളത്തിന്റെ വടക്കൻ തീരചരിത്രത്തിൽ കണ്ണൂർ എന്ന പേര് ഒരു നഗരത്തിന്റെ പേരിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല. കടൽവ്യാപാരത്തിന്റെ പുരാതന പാതകൾ, കൊളത്തിരി രാജാക്കന്മാരുടെ രാഷ്ട്രീയചരിത്രം, അറയ്ക്കൽ രാജവംശത്തിന്റെ സമുദ്രാധിപത്യം, പോർച്ചുഗീസ്–ഡച്ച്–ബ്രിട്ടീഷ് അധിനിവേശങ്ങളുടെ ഓർമ്മകൾ, തെയ്യം–കാവ് സംസ്കാരം, കൈത്തറി, മത്സ്യബന്ധനം, ദേശീയപ്രസ്ഥാനം, തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, ആധുനിക നഗരവത്കരണം—ഇവയെല്ലാം പരസ്പരം പിണഞ്ഞുകിടക്കുന്ന ഒരു വലിയ ചരിത്രഭൂമിയാണ് കണ്ണൂർ.
ഇവിടെ പറയുന്ന കണ്ണൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം (LAC 11) ഇന്നത്തെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഘടനയിൽ കണ്ണൂർ നഗരത്തെയും അതിനോട് ചേർന്ന പ്രദേശങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന മണ്ഡലമാണ്. 2008-ലെ മണ്ഡല പുനർനിർണയത്തിൽ കണ്ണൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും ചേലോറ, എടക്കാട്, ഏളയാവൂർ, മുണ്ടേരി പഞ്ചായത്തുകളും ചേർന്നാണ് മണ്ഡലം രൂപീകരിച്ചത്. 2015-ൽ ഈ അഞ്ച് തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളിൽ നാലു പഞ്ചായത്തുകളെ കണ്ണൂർ നഗരസഭയോടു ചേർത്ത് കണ്ണൂർ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിച്ചു. അതിനാൽ ഇന്നത്തെ കണ്ണൂർ മണ്ഡലത്തിന്റെ ചരിത്രം പഠിക്കുമ്പോൾ പഴയ ഗ്രാമ-പഞ്ചായത്ത് അതിരുകളും ഇന്നത്തെ കോർപ്പറേഷൻ ഘടനയും ഒരുമിച്ച് കാണേണ്ടതുണ്ട്. (CEO Kerala)
നിലവിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രേഖകളിൽ കണ്ണൂർ മണ്ഡലത്തിന് 179 പോളിങ് സ്റ്റേഷനുകൾ ഉള്ളതായി കേരള ചീഫ് ഇലക്ടറൽ ഓഫീസറുടെ വിവരങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. (CEO Kerala)
1. കണ്ണൂർ എന്ന പേരിന്റെ പിന്നിലെ കഥ
കണ്ണൂർ എന്ന സ്ഥലനാമത്തിന് ഒരൊറ്റ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട വ്യുത്പത്തി മാത്രമില്ല.
കേരള സർക്കാരിന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് തന്നെ രണ്ടു പ്രധാന വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
ഒന്നാമത്തേത്, കണ്ണൂർ എന്ന പേര് ‘കണത്തൂർ’ എന്ന പുരാതന ഗ്രാമനാമത്തിൽ നിന്ന് പരിണമിച്ചതാകാം എന്ന അഭിപ്രായമാണ്. കണത്തൂർ എന്ന പേര് ഇന്നും കണ്ണൂർ നഗരത്തിലെ ഒരു വാർഡിന്റെ പേരായി നിലനിൽക്കുന്നു.
രണ്ടാമത്തെ വ്യാഖ്യാനം ‘കണ്ണൻ + ഊർ’ എന്നതാണ്. അതായത് ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ദേശം. കാടലായി ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിന്റെ പഴയ ആരാധനാപാരമ്പര്യവും ഈ വ്യാഖ്യാനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
കണ്ണൂരിന്റെ പഴയ യൂറോപ്യൻ രൂപമായ Cannanore മലയാളത്തിലെ Kannur എന്ന പേരിന്റെ ആംഗ്ലീകരിച്ച രൂപമാണെന്നും ജില്ലാ ഭരണകൂടം വ്യക്തമാക്കുന്നു. (Kannur District Government)
അതുകൊണ്ട് കണ്ണൂർ എന്ന പേരിന്റെ ചരിത്രം തന്നെ ഒരു സ്ഥലനാമ ഗവേഷണവിഷയമാണ്. ‘കണ്ണൻ + ഊർ’ എന്ന ജനപ്രിയ വ്യാഖ്യാനം പ്രചാരത്തിലുണ്ടെങ്കിലും, കണത്തൂർ എന്ന പഴയ ദേശനാമവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യാഖ്യാനവും തുല്യമായി പരിഗണിക്കേണ്ടതാണ്.
2. പുരാതന കണ്ണൂർ — ചേരരിൽ നിന്ന് കൊളത്തിരികളിലേക്ക്
കണ്ണൂരിന്റെ ചരിത്രം യൂറോപ്യൻ വരവോടെ തുടങ്ങുന്നതല്ല.
കണ്ണൂർ ജില്ലയുടെ ഔദ്യോഗിക ചരിത്രരേഖ പ്രകാരം തളിപ്പറമ്പ്–കണ്ണൂർ–തലശ്ശേരി മേഖലയിലാകെ റോക്-കട്ട് ഗുഹകൾ, മെഗാലിത്തിക് ശവകുടീരങ്ങൾ, ഡോൾമെനുകൾ, ശവക്കല്ലറകൾ, മെൻഹിറുകൾ തുടങ്ങിയ പുരാതന മനുഷ്യവാസത്തിന്റെ തെളിവുകൾ ലഭ്യമാണ്. ആദ്യകാലത്ത് ഈ പ്രദേശം ചേരരാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. (Kannur District Government)
പിന്നീട് വടക്കൻ കേരളത്തിലെ ശക്തമായ രാജവംശമായി കൊളത്തിരി രാജാക്കന്മാർ ഉയർന്നു. 12-ാം, 13-ാം നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ കൊളത്തിരികൾക്ക് അറേബ്യയുമായും പേർഷ്യയുമായും വ്യാപാരബന്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് കണ്ണൂർ ജില്ലാ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ചരിത്രരേഖ വ്യക്തമാക്കുന്നു. (Kannur District Government)
അതിനാൽ കണ്ണൂരിന്റെ പ്രാചീന ചരിത്രത്തെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായി കാണാം:
പുരാതന മനുഷ്യവാസം → ചേര രാഷ്ട്രീയപാരമ്പര്യം → കൊളത്തിരി ഭരണവും കടൽവ്യാപാരവും
3. കടലാണ് കണ്ണൂരിന്റെ ചരിത്രത്തിന്റെ പ്രധാന വാതിൽ
കണ്ണൂരിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രം അതിന്റെ ചരിത്രത്തെ നിർണയിച്ചു.
അറബിക്കടലിലേക്ക് തുറന്ന തീരം, പ്രകൃതിദത്ത തുറമുഖങ്ങൾ, പുഴകൾ, കടവുകൾ എന്നിവ കാരണം കണ്ണൂർ വളരെ നേരത്തെ തന്നെ വിദേശവ്യാപാരത്തിന്റെ ഭൂപടത്തിൽ ഇടം നേടി.
അറബ് വ്യാപാരികൾ, പേർഷ്യൻ വ്യാപാരികൾ, പിന്നീട് പോർച്ചുഗീസുകാർ, ഡച്ചുകാർ, ബ്രിട്ടീഷുകാർ—എല്ലാവരും കണ്ണൂരിന്റെ തീരപ്രദേശത്തെ തന്ത്രപ്രധാനമായി കണ്ടു.
ഇതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സാക്ഷിയാണ് മാപ്പിള ബേയും അതിനോട് ചേർന്ന കണ്ണൂർ കോട്ടയും.
4. സെന്റ് ആഞ്ചലോ കോട്ട — യൂറോപ്യൻ അധിനിവേശങ്ങളുടെ കല്ലിൽ എഴുതിയ ചരിത്രം
കണ്ണൂരിന്റെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ചരിത്രസ്മാരകമാണ് സെന്റ് ആഞ്ചലോ കോട്ട, അഥവാ കണ്ണൂർ കോട്ട.
പോർച്ചുഗീസ് വൈസ്രോയിയായ ഡോം ഫ്രാൻസിസ്കോ ഡി അൽമേഡ 1505-ൽ ഈ കോട്ട പണിതു. കടലിലേക്ക് തള്ളിനിൽക്കുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ ഭൂഭാഗത്താണ് കോട്ട. ത്രികോണാകൃതിയിലുള്ള ലാറ്ററൈറ്റ് നിർമ്മിതി, കിടങ്ങ്, വൻ ബാസ്റ്റ്യനുകൾ, ആയുധപ്പുരകൾ, ഭൂഗർഭ സൗകര്യങ്ങൾ, കടൽഭിത്തി എന്നിവ അതിന്റെ സൈനികപ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. (Kerala Tourism)
1507-ൽ പ്രാദേശിക ഭരണാധികാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കോട്ട ഉപരോധിക്കപ്പെട്ടു. 1663-ൽ ഡച്ചുകാർ പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്ന് കോട്ട പിടിച്ചെടുത്തു. പിന്നീട് ഡച്ചുകാർ അത് അറയ്ക്കൽ രാജകുടുംബത്തിന് വിറ്റു. 1790-ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ കോട്ട കൈവശപ്പെടുത്തി, മലബാർ തീരത്തെ പ്രധാന സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാക്കി ഉപയോഗിച്ചു. (Kannur District Government)
അതുകൊണ്ട് കണ്ണൂർ കോട്ട ഒരു കെട്ടിടമല്ല:
പോർച്ചുഗീസ് → ഡച്ച് → അറയ്ക്കൽ → ബ്രിട്ടീഷ്
എന്ന അധികാരമാറ്റത്തിന്റെ ദൃശ്യചരിത്രമാണ്.
ഇന്ന് കോട്ട പുരാവസ്തു സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ സംരക്ഷിത സ്മാരകമാണ്. (Kannur District Government)
5. അറയ്ക്കൽ രാജവംശം — കേരളത്തിലെ ഏക മുസ്ലിം രാജകുടുംബം
കണ്ണൂരിന്റെ ചരിത്രത്തെ മറ്റു മലബാർ നഗരങ്ങളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിർത്തുന്ന പ്രധാന ഘടകമാണ് അറയ്ക്കൽ രാജവംശം.
കേരള ടൂറിസത്തിന്റെ രേഖകൾ പ്രകാരം അറയ്ക്കൽ കേരളത്തിലെ ഏക മുസ്ലിം രാജകുടുംബമായിരുന്നു. അലി രാജാക്കന്മാരും അറയ്ക്കൽ ബീവിമാരും അടങ്ങുന്ന ഈ രാജകുടുംബം മാതൃവംശപരമ്പര പിന്തുടർന്നിരുന്നു. (Kerala Tourism)
അറയ്ക്കൽ കുടുംബത്തിന് കടൽവ്യാപാരത്തിലും സമുദ്രബന്ധങ്ങളിലും പ്രധാന പങ്കുണ്ടായിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസുകാരുമായും ഡച്ചുകാരുമായും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളുമായും വ്യാപാരബന്ധങ്ങൾ നിലനിർത്തിയിരുന്നുവെന്ന് കേരള ടൂറിസം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. (Kerala Tourism)
അറയ്ക്കൽ കെട്ട്
ഇന്നത്തെ അറയ്ക്കൽ കെട്ട് മ്യൂസിയം ഈ രാജവംശത്തിന്റെ ചരിത്രം മനസ്സിലാക്കാനുള്ള പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ്.
കൊട്ടാരസമുച്ചയത്തിൽ ദർബാർ ഹാളുകൾ, പള്ളികൾ, ഭരണകേന്ദ്രം, അങ്കണങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്ന് മ്യൂസിയത്തിൽ രാജകുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുടുംബമുദ്ര, പത്തായം, ആധാരപ്പെട്ടി, വാളുകൾ, കഠാരകൾ, ഖുർആൻ പകർപ്പുകൾ തുടങ്ങിയ വസ്തുക്കൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. (Kerala Tourism)
6. ആയിക്കരയും മാപ്പിള ബേയും — കടലിന്റെ ചരിത്രഭൂമി
കണ്ണൂർ നഗരത്തിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്തെ ആയിക്കര പ്രദേശം കടൽചരിത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു.
പ്രകൃതിദത്തമായ മാപ്പിള ബേ പുരാതനകാലം മുതൽ മത്സ്യബന്ധനത്തിനും ചെറുകിട ജലഗതാഗതത്തിനും തുറമുഖ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായിരുന്നു. കണ്ണൂർ കോട്ടയിൽ നിന്ന് കടലിലേക്ക് നീളുന്ന കടൽഭിത്തി മാപ്പിള ബേയുടെ ജലപരിസരത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ചരിത്രനിർമ്മിതിയാണ്. (Kerala Tourism)
ഇവിടുത്തെ മത്സ്യത്തൊഴിലാളി സമൂഹവും പുഴ-കടൽ ബന്ധിതമായ തൊഴിൽരീതികളും കണ്ണൂരിന്റെ സാമൂഹികചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന അധ്യായങ്ങളാണ്.
7. കണ്ണൂർ വിളക്കുമാടം — കടൽയാത്രയുടെ ദിശാസൂചി
കണ്ണൂർ കോട്ടയ്ക്കും കടൽത്തീരത്തിനും സമീപമുള്ള കണ്ണൂർ ലൈറ്റ് ഹൗസ് ആധുനിക കടൽഗതാഗതചരിത്രത്തിന്റെ പ്രധാന അടയാളമാണ്.
കോട്ടയും പ്രകൃതിദത്ത തുറമുഖവും ലൈറ്റ് ഹൗസും ഒരേ ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നത് കണ്ണൂർ എത്രത്തോളം കടലിനെ ആശ്രയിച്ച നഗരമായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
8. പയ്യാമ്പലം — പ്രകൃതിയും ദേശീയചരിത്രവും
കണ്ണൂർ നഗരത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കടൽത്തീരമാണ് പയ്യാമ്പലം.
കേരള ടൂറിസത്തിന്റെ കണ്ണൂർ പൈതൃക-ടൂറിസം രേഖകളിൽ പയ്യാമ്പലം പ്രധാന ആകർഷണമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. (Kerala Tourism)
എന്നാൽ പയ്യാമ്പലത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം വിനോദസഞ്ചാരത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. കണ്ണൂരിന്റെ ആധുനിക രാഷ്ട്രീയചരിത്രത്തിലും പൊതുജീവിതത്തിലും ഈ കടൽത്തീരം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.
കടലും നഗരവും പൊതുയോഗങ്ങളും സ്മാരകങ്ങളും ചേർന്ന ഒരു പൊതു സാംസ്കാരിക ഇടം എന്ന നിലയിലാണ് പയ്യാമ്പലത്തെ കാണേണ്ടത്.
9. എടക്കാട് — ‘മധ്യവനം’ എന്ന പഴയ ഓർമ്മ
കണ്ണൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ തെക്കൻ ഭാഗത്തെ പ്രധാന ചരിത്രപ്രദേശമാണ് എടക്കാട്.
റവന്യൂ വകുപ്പിന്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖ പ്രകാരം എടക്കാട് ഗ്രാമത്തിൽ അട്ടടപ്പ, ചാല പടിഞ്ഞാറേക്കര, എടക്കാട്, കുട്ടിക്കകം, കിഴുന്ന, ചിറക്കുതാഴെ, ചാല പന്ത്രണ്ടുകണ്ടി, തോട്ടട, കണ്ണൂർക്കാര ദേശം എന്നീ ഒൻപത് ദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. അറബിക്കടൽ ഗ്രാമത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ അതിരാണ്. (Land Revenue Kerala)
എടക്കാട് എന്ന പേര്
പ്രാദേശിക ചരിത്രപഠനങ്ങളിൽ ‘എടക്കാട്’ = മധ്യവനം എന്ന വ്യാഖ്യാനം കാണാം—‘എട’ (മധ്യം) + ‘കാട്’ എന്ന ആശയം. എന്നാൽ ഈ വ്യുത്പത്തി പൂർണ്ണമായി സ്ഥിരീകരിച്ച ഭാഷാശാസ്ത്രനിഗമനമായി കാണുന്നതിനു പകരം പ്രാദേശിക സ്ഥലനാമപാരമ്പര്യം എന്ന നിലയിലാണ് അവതരിപ്പിക്കേണ്ടത്.
10. എടക്കാടിന്റെ അപൂർവ പൈതൃകം — ഊർപ്പഴശ്ശിക്കാവ്
എടക്കാടിന്റെ സാംസ്കാരികചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ കേന്ദ്രമാണ് ശ്രീ ഊർപ്പഴശ്ശിക്കാവ്.
കേരള ടൂറിസം ഇതിനെ പുരാതന ക്ഷേത്രമായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ഒരേ ക്ഷേത്രസമുച്ചയത്തിൽ ശൈവ-വൈഷ്ണവ ആരാധനാ പാരമ്പര്യം നിലനിൽക്കുന്നു എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത. ഊർപ്പഴശ്ശി ദൈവതാർ, ഭഗവതി, വേട്ടക്കൊരുമകൻ തുടങ്ങിയ ആരാധനാരൂപങ്ങൾ ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. (Kerala Tourism)
ദൈനംദിന ദൈവതാർ വെള്ളാട്ടവും വിവിധ കാലങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന കലിയാട്ടങ്ങളും ക്ഷേത്രത്തെ തെയ്യം പാരമ്പര്യത്തിന്റെ സജീവ കേന്ദ്രമാക്കുന്നു. (Kerala Tourism)
ഇവിടത്തെ പൈതൃകം ക്ഷേത്രവാസ്തുവിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. വടക്കൻ കേരളത്തിലെ ദേശദൈവാരാധന, വീരാരാധന, കാവ് സംസ്കാരം, വാചികചരിത്രം എന്നിവയുടെ സംഗമഭൂമിയാണിത്.
11. ‘പ്രശ്നമാർഗം’ — എടക്കാടിന്റെ വിജ്ഞാനപൈതൃകം
എടക്കാടിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും കൗതുകകരമായ മറ്റൊരു അധ്യായമാണ് പ്രശ്നമാർഗം.
പാരമ്പര്യവും ഗ്രന്ഥചരിത്രവും അനുസരിച്ച് 1649-ൽ എടക്കാടിനടുത്ത് സംസ്കൃത ശ്ലോകരൂപത്തിൽ പ്രശ്നമാർഗം രചിക്കപ്പെട്ടു. നാരായണ നമ്പൂതിരിയാണ് ഇതിന്റെ കർത്താവെന്ന് പാരമ്പര്യം പറയുന്നു. ഗ്രന്ഥം കേരളത്തിലെ പ്രശ്ന/ഹോരറി ജ്യോതിഷപരമ്പരയിലെ പ്രധാന കൃതിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. (Wikipedia)
എന്നാൽ എടക്കാട് എന്ന കൃത്യസ്ഥലം സംബന്ധിച്ച പ്രാദേശിക തിരിച്ചറിയൽ പാരമ്പര്യാധിഷ്ഠിതമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നത് കൂടുതൽ ചരിത്രപരമായി സുരക്ഷിതമാണ്.
ഇതിലൂടെ എടക്കാടിന്റെ പൈതൃകം:
കാവ് → തെയ്യം → വാചികപരമ്പര → സംസ്കൃത വിജ്ഞാനം
എന്നൊരു വിശാല സാംസ്കാരിക വലയമായി മാറുന്നു.
12. തോട്ടടയും കിഴുന്നയും — തീരദേശ ഗ്രാമങ്ങളുടെ പുതിയ മുഖം
എടക്കാട് ഗ്രാമത്തിന്റെ കടൽതീരത്ത് തോട്ടടയും കിഴുന്നയും പ്രധാന പ്രദേശങ്ങളാണ്.
റവന്യൂ വകുപ്പിന്റെ രേഖയിൽ തോട്ടട, കിഴുന്ന എന്നിവ എടക്കാട് ഗ്രാമത്തിന്റെ പ്രധാന തീരദേശ മേഖലകളായി കാണുന്നു. തോട്ടട, മുനമ്പ്, കടലായി, കിഴുന്ന തുടങ്ങിയ കടൽത്തീരങ്ങൾ പ്രദേശത്തിന്റെ പ്രകൃതിപൈതൃകത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. (Land Revenue Kerala)
2024-ലെ കേരള ടൂറിസം ലേഖനം കിഴുന്നയെ കണ്ണൂരിലെ ശാന്തവും പ്രകൃതിസൗന്ദര്യമുള്ളതുമായ തീരപ്രദേശമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. കടൽക്കള്ളന്മാരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രാദേശിക കഥകളും അവിടെ പ്രചാരത്തിലുണ്ടെന്ന് ടൂറിസം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു; ഇത്തരം കഥകളെ വാമൊഴി ചരിത്രം എന്ന നിലയിലാണ് കാണേണ്ടത്. (Kerala Tourism)
13. ചേലോറ — ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് കോർപ്പറേഷൻ നഗരത്തിലേക്ക്
ചേലോറ ഇന്ന് കണ്ണൂർ കോർപ്പറേഷന്റെ ഭാഗമാണ്. റവന്യൂ വകുപ്പിന്റെ രേഖ അതിനെ വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളുള്ള ജനവാസമേഖലയായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. (Land Revenue Kerala)
ചേലോറയുടെ ചരിത്രം പ്രധാനമായും ഗ്രാമീണ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നഗരവത്കരണത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തിന്റെ ചരിത്രമാണ്.
2015-ൽ ചേലോറ ഉൾപ്പെടെ അഞ്ച് പഞ്ചായത്തുകൾ കണ്ണൂർ നഗരസഭയുമായി ലയിപ്പിച്ച് കണ്ണൂർ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിച്ചു. ആ അഞ്ചിൽ പള്ളിക്കുന്ന്, പുഴാതി, എടക്കാട്, ഏളയാവൂർ, ചേലോറ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. (Celsgd Kerala)
ഇന്ന് ചേലോറയിൽ പഴയ കൃഷിയിടങ്ങൾ, ഗ്രാമവഴികൾ, പുതിയ താമസമേഖലകൾ, നഗരസൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവ ഒരുമിച്ച് കാണാം.
14. ഏളയാവൂർ — നഗരവത്കരണത്തിനിടയിലെ പഴയ ദേശം
ഏളയാവൂർ കണ്ണൂർ താലൂക്കിലെ പഴയ ഗ്രാമങ്ങളിലൊന്നാണ്. റവന്യൂ രേഖയിൽ ഗ്രാമത്തിൽ അഞ്ച് ദേശങ്ങൾ ഉള്ളതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. (Land Revenue Kerala)
ഇന്ന് ഏളയാവൂർ–ചൊവ്വ–മുണ്ടയാട് മേഖല കണ്ണൂർ നഗരത്തിന്റെ അതിവേഗം വളരുന്ന നഗരപരിസരങ്ങളിലൊന്നാണ്.
ഇവിടുത്തെ ചരിത്രപരമായ മാറ്റം:
കൃഷി + ഗ്രാമവാസം → റോഡ് ബന്ധം → വിദ്യാഭ്യാസം → വ്യാപാരം → നഗരവാസം
എന്ന ക്രമത്തിൽ വായിക്കാം.
15. മുണ്ടേരി — വയലും തണ്ണീർത്തടവും പക്ഷികളും
കണ്ണൂർ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഉൾനാടൻ പ്രകൃതിപൈതൃകത്തിൽ മുണ്ടേരി ശ്രദ്ധേയമാണ്.
റവന്യൂ വകുപ്പിന്റെ ഗ്രാമവിവരത്തിൽ മുണ്ടേരി നെൽവയലുകളും പൂന്തോട്ടഭൂമികളും ഉള്ള മനോഹരമായ ഗ്രാമം എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. അവിടത്തെ പക്ഷിസങ്കേതവും പ്രകൃതിസൗന്ദര്യവും വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്നതായി രേഖ പറയുന്നു. (Land Revenue Kerala)
മുണ്ടേരിയുടെ ചരിത്രത്തെ അതിനാൽ കൃഷി–തണ്ണീർത്തടം–പക്ഷിജൈവവൈവിധ്യം എന്ന ബന്ധത്തിലൂടെ വായിക്കാം.
16. വാരം, വലിയന്നൂർ, പള്ളിപ്രം — പഴയ ഗ്രാമപാതകളുടെ ഓർമ്മ
കണ്ണൂർ മണ്ഡലത്തിന്റെ വടക്കുകിഴക്കൻ നഗരപരിസരത്ത് വാരം, വലിയന്നൂർ, പള്ളിപ്രം, പുരത്തീൽ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ പ്രധാനമാണ്.
നിലവിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പോളിങ് സ്റ്റേഷൻ രേഖകളിൽ ഇവ പ്രത്യേകം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. (CEO Kerala)
വാരം കടവ് പോലുള്ള സ്ഥലനാമങ്ങൾ പഴയകാലത്തെ കടവ്-ജലഗതാഗത പാരമ്പര്യത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. റോഡുകളും പാലങ്ങളും ആധുനിക ഗതാഗതത്തെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഇത്തരം കടവുകൾ ഗ്രാമങ്ങളുടെ പരസ്പരബന്ധത്തിൽ നിർണായകമായിരുന്നു.
17. ചാല — വ്യവസായ-വ്യാപാര നഗരപരിസരം
കണ്ണൂർ നഗരത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് ചാല പ്രധാന നഗരപരിസരമാണ്.
പഴയ ഗ്രാമപാതകളും കൃഷിയിടങ്ങളും പിന്നീട് റോഡ്-വാണിജ്യ വികസനവുമായി ചേർന്നതാണ് ഇന്നത്തെ ചാലയുടെ രൂപം. കണ്ണൂർ–കൂത്തുപറമ്പ് മേഖലയിലേക്കുള്ള ഗതാഗതബന്ധം ശക്തമായതോടെ ചാലയുടെ നഗരപ്രാധാന്യം വർധിച്ചു.
കണ്ണൂർ നഗരത്തിന്റെ ഭാവി വികസനരേഖയിലും ചാല, വാരം, ചേലോറ, ഏളയാവൂർ, എടക്കാട് തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ നഗരഭൂപടത്തിന്റെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. കണ്ണൂർ സിറ്റി മാസ്റ്റർ പ്ലാനിൽ വിവിധ ഗ്രാമങ്ങളും ദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തി നഗരഭൂമിയുടെ ഘടന രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. (Kerala Government LSGD)
18. കൈത്തറി — ‘Looms and Lores’ എന്ന കണ്ണൂർ
കണ്ണൂരിന്റെ പൈതൃകം പറയുമ്പോൾ കൈത്തറി ഒഴിവാക്കാനാവില്ല.
വടക്കൻ കേരളത്തിലെ കൈത്തറി വ്യവസായം ഗ്രാമങ്ങളിലെ കുടുംബതൊഴിൽ, നെയ്ത്തുതെരുവുകൾ, ചെറുകിട ഉൽപ്പാദനകേന്ദ്രങ്ങൾ, വിപണികൾ എന്നിവയുമായി വളർന്നു.
എടക്കാട് പ്രദേശത്തെ ഔദ്യോഗിക രേഖയും കൃഷിയോടൊപ്പം നെയ്ത്ത് പ്രധാന തൊഴിൽമേഖലയായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. (Land Revenue Kerala)
കേരള ടൂറിസം കണ്ണൂരിനെ “City of Looms and Lores” എന്ന വിശേഷണവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു—കൈത്തറിയും ജനകീയ പൈതൃകവും ഒരുമിച്ചുള്ള നഗരമെന്ന ആശയം. (Kerala Tourism)
19. തെയ്യം — ചരിത്രം ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വേദി
കണ്ണൂർ മണ്ഡലത്തിന്റെ പൈതൃകത്തിൽ തെയ്യം ഏറ്റവും ശക്തമായ ജീവിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളിലൊന്നാണ്.
കാവ്, ദേശം, കുടുംബം, വീരപുരുഷൻ, സ്ത്രീശക്തി, പ്രകൃതി, സാമൂഹിക ഓർമ്മ—ഇവയെല്ലാം തെയ്യത്തിന്റെ വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ഊർപ്പഴശ്ശിക്കാവ് പോലുള്ള കാവുകളിൽ നടക്കുന്ന അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ തെയ്യത്തെ ഒരു കലാപ്രകടനം എന്നതിലുപരി വാമൊഴി ചരിത്രത്തിന്റെ ഒരു മാധ്യമം ആക്കി മാറ്റുന്നു. കേരള ടൂറിസവും കണ്ണൂരിന്റെ സാംസ്കാരിക വ്യക്തിത്വത്തിൽ തെയ്യത്തിന് പ്രത്യേക സ്ഥാനം നൽകുന്നു. (Kerala Tourism)
20. കണ്ണൂരിലെ മത-സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യം
കണ്ണൂർ മണ്ഡലത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന പൈതൃകം അതിന്റെ ബഹുസാംസ്കാരിക സ്വഭാവമാണ്.
ക്ഷേത്രങ്ങൾ, കാവുകൾ, മസ്ജിദുകൾ, പള്ളികൾ, രാജകീയ ആരാധനാകേന്ദ്രങ്ങൾ, കടൽവ്യാപാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മുസ്ലിം പൈതൃകം, കൊളത്തിരി രാജപാരമ്പര്യം, അറയ്ക്കൽ പൈതൃകം—ഇവ ഒരേ നഗരഭൂപടത്തിൽ സഹവർത്തിത്വം പുലർത്തുന്നു.
അറയ്ക്കൽ രാജവംശം, യൂറോപ്യൻ വ്യാപാരശക്തികൾ, പ്രാദേശിക ഹിന്ദു രാജവംശങ്ങൾ, അറബ് വ്യാപാരബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പരസ്പരബന്ധമാണ് കണ്ണൂരിന്റെ സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യത്തിന് ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം നൽകിയത്. (Kannur District Government)
21. ബ്രിട്ടീഷ് കാലവും സ്വാതന്ത്ര്യസമരവും
കണ്ണൂർ ജില്ല ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളുടെ പ്രധാന വേദിയായിരുന്നു.
ജില്ലാ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ചരിത്രരേഖ പ്രകാരം പഴശ്ശിരാജയുടെ 1792–1806 കാലത്തെ പ്രതിരോധം കണ്ണൂർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വടക്കൻ കേരളത്തെ ദീർഘകാല യുദ്ധാവസ്ഥയിലാക്കി. (Kannur District Government)
തുടർന്ന് ദേശീയ പ്രസ്ഥാനം ശക്തമായി.
1908-ൽ മലബാർ ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി രൂപം കൊണ്ടതും ഹോം റൂൾ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളും കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ രാഷ്ട്രീയബോധത്തിന്റെ വളർച്ചയിൽ പങ്കുവഹിച്ചു. 1930-ലെ പയ്യന്നൂർ ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹത്തെ തുടർന്നുണ്ടായ പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെ പ്രതിഫലനം കണ്ണൂരിലും തലശ്ശേരിയിലും വ്യാപകമായി ഉണ്ടായതായി ഔദ്യോഗിക ജില്ലാ ചരിത്രം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. (Kannur District Government)
22. തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനവും ആധുനിക രാഷ്ട്രീയചരിത്രവും
കൈത്തറി, ബീഡി, മത്സ്യബന്ധനം, കയർ, ചെറുകിട വ്യവസായം തുടങ്ങിയ തൊഴിൽമേഖലകൾ വളർന്നതോടെ തൊഴിലാളി സംഘടനകളും സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനങ്ങളും കണ്ണൂരിന്റെ രാഷ്ട്രീയസംസ്കാരത്തിൽ ശക്തമായി.
കണ്ണൂർ നഗരവും സമീപപ്രദേശങ്ങളും പിന്നീട് കേരളത്തിലെ ശക്തമായ തൊഴിലാളി-രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറി.
അതുകൊണ്ട് കണ്ണൂരിന്റെ ആധുനിക ചരിത്രത്തെ:
രാജഭരണം → കോളനിവാഴ്ച → ദേശീയപ്രസ്ഥാനം → തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനം → ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രീയം
എന്ന ദീർഘമായ മാറ്റത്തിന്റെ ഭാഗമായി കാണാം.
23. സ്ഥലനാമങ്ങളുടെ ഒരു ചെറിയ നിഘണ്ടു
| സ്ഥലം | സ്ഥലനാമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരം |
|---|---|
| കണ്ണൂർ | ‘കണത്തൂർ’ എന്ന പുരാതന ദേശനാമത്തിൽ നിന്നെന്ന അഭിപ്രായം; ‘കണ്ണൻ + ഊർ’ എന്ന ജനപ്രിയ വ്യാഖ്യാനവും നിലനിൽക്കുന്നു. (Kannur District Government) |
| കണ്ണൂർ / Cannanore | Cannanore എന്നത് Kannur എന്ന മലയാളനാമത്തിന്റെ ആംഗ്ലീകരിച്ച രൂപം. (Kannur District Government) |
| എടക്കാട് | ‘എട’ + ‘കാട്’ എന്ന ‘മധ്യവനം’ വ്യാഖ്യാനം പ്രാദേശികമായി പ്രചാരത്തിൽ; ഉറച്ച ഭാഷാശാസ്ത്ര നിഗമനമായി കാണേണ്ടതില്ല. |
| തോട്ടട | സ്ഥലനാമത്തിന്റെ കൃത്യമായ രേഖാമൂല വ്യുത്പത്തി സ്ഥിരീകരിക്കാൻ കൂടുതൽ പഠനം ആവശ്യമാണ്. |
| കിഴുന്ന | പ്രാദേശിക സ്ഥലനാമം; കേരള ടൂറിസം പേരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രത്യേക ചരിത്രവ്യുത്പത്തി ഉറപ്പിക്കുന്നില്ല. |
| മുണ്ടേരി | പേരിന്റെ കൃത്യമായ വ്യുത്പത്തി സംബന്ധിച്ച് വിശ്വസനീയമായ ഔദ്യോഗിക വിശദീകരണം ലഭ്യമല്ല. |
| ചേലോറ | പേരിന്റെ ഉറപ്പായ വ്യുത്പത്തി സംബന്ധിച്ച രേഖാപരമായ തെളിവ് പരിമിതമാണ്. |
| വലിയന്നൂർ | ‘വലിയ’ + ‘ഊർ’ എന്ന ഭാഷാപരമായ സാധ്യത കാണാമെങ്കിലും രേഖാമൂല സ്ഥിരീകരണം ആവശ്യമാണ്. |
| വാരം | പഴയ ദേശനാമം; വാരം കടവ് പോലുള്ള പേരുകൾ ജലഗതാഗതത്തിന്റെ പഴയ സാന്നിധ്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. |
പ്രധാന കുറിപ്പ്: സ്ഥലനാമങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ ജനകീയ വ്യാഖ്യാനങ്ങളെ ചരിത്രസത്യമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനു പകരം, രേഖാപരമായ തെളിവ്, ഭാഷാശാസ്ത്ര സാധ്യത, പ്രാദേശിക വാമൊഴി എന്നീ മൂന്ന് തലങ്ങൾ വേർതിരിച്ചാണ് പഠിക്കേണ്ടത്.
24. ഇന്നത്തെ കണ്ണൂർ മണ്ഡലം — ഗ്രാമങ്ങളും നഗരവും ഒന്നിക്കുന്ന ഭൂമി
2008-ലെ മണ്ഡല പുനർനിർണയത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട കണ്ണൂർ, ചേലോറ, എടക്കാട്, ഏളയാവൂർ, മുണ്ടേരി എന്ന അഞ്ചു ഭരണഘടകങ്ങളുടെ പഴയ ചരിത്രം ഇന്ന് കണ്ണൂർ കോർപ്പറേഷന്റെ നഗരഘടനയിൽ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു. (CEO Kerala)
ഇന്നത്തെ മണ്ഡലത്തിലെ പോളിങ് സ്റ്റേഷൻ രേഖകൾ തന്നെ ഈ വൈവിധ്യം കാണിക്കുന്നു:
വാരം – വലിയന്നൂർ – ചേലോറ – കപ്പാട് – ഏളയാവൂർ – ചൊവ്വ – ചാല – തലാപ് – തായത്തെരു – തോട്ടട – കിഴുന്ന – എടക്കാട് തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഒരേ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങളാണ്. (CEO Kerala)
അതായത് കണ്ണൂർ മണ്ഡലം ഒരു ഏകസ്വഭാവമുള്ള നഗരമല്ല.
ഇത്:
കടൽ + തുറമുഖം + രാജപാരമ്പര്യം + പഴയ ഗ്രാമങ്ങൾ + കൃഷി + കൈത്തറി + തെയ്യം + നഗരവത്കരണം
എന്നിവയുടെ സംഗമമാണ്.
25. കണ്ണൂരിന്റെ പൈതൃകഭൂപടം
കടൽപൈതൃകം
- കണ്ണൂർ കോട്ട
- മാപ്പിള ബേ
- ആയിക്കര
- കണ്ണൂർ ലൈറ്റ് ഹൗസ്
- പയ്യാമ്പലം
- തോട്ടട
- കിഴുന്ന
രാജപൈതൃകം
- കൊളത്തിരി ചരിത്രം
- അറയ്ക്കൽ കെട്ട്
- അറയ്ക്കൽ രാജവംശം
- കോട്ടയും രാജകീയ കടൽബന്ധങ്ങളും
ജനകീയ പൈതൃകം
- ഊർപ്പഴശ്ശിക്കാവ്
- തെയ്യം
- കാവുകൾ
- ദേശദൈവാരാധന
- വാമൊഴി ചരിത്രം
ഗ്രാമപൈതൃകം
- എടക്കാട്
- ചേലോറ
- ഏളയാവൂർ
- മുണ്ടേരി
- വാരം
- വലിയന്നൂർ
- ചാല
തൊഴിൽപൈതൃകം
- കൈത്തറി
- മത്സ്യബന്ധനം
- ബീഡി
- ചെറുകിട വ്യാപാരം
- കൃഷി
26. സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് കെട്ടിടങ്ങൾ മാത്രം അല്ല
കണ്ണൂരിന്റെ പൈതൃകസംരക്ഷണം കോട്ടയുടെയും അറയ്ക്കൽ കെട്ടിന്റെയും സംരക്ഷണത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിയാൽ ചരിത്രത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം നഷ്ടപ്പെടും.
സംരക്ഷിക്കേണ്ടത്:
- പഴയ കടവുകൾ
- കടൽഭിത്തികൾ
- പുഴയും കായലും
- കാവുകൾ
- തെയ്യം പാരമ്പര്യം
- പഴയ കൈത്തറി തെരുവുകൾ
- മത്സ്യബന്ധനരീതികൾ
- പഴയ വീടുകൾ
- വാമൊഴിക്കഥകൾ
- സ്ഥലനാമങ്ങൾ
- പഴയ റോഡുകളും ദേശവഴികളും
- തൊഴിലാളി ചരിത്രം
- ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഓർമ്മകൾ
എന്നിവയും കൂടിയാണ്.
കണ്ണൂർ നഗരത്തിന്റെ പുതിയ മാസ്റ്റർ പ്ലാനിലും Heritage Street ഉൾപ്പെടെയുള്ള പൈതൃകാധിഷ്ഠിത നഗരപരിഗണനകൾക്ക് സ്ഥാനം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. (Kerala Government LSGD)
ഉപസംഹാരം
കണ്ണൂർ ഒരു കോട്ടയുടെ ചരിത്രമല്ല. ഒരു രാജവംശത്തിന്റെ ചരിത്രവുമല്ല. ഒരു തുറമുഖത്തിന്റെ ചരിത്രവും മാത്രമല്ല.
ഇത് പല കാലങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തിയ നിരവധി ചരിത്രധാരകളുടെ സംഗമമാണ്.
പുരാതന മനുഷ്യവാസത്തിന്റെ അടയാളങ്ങളിൽ നിന്ന് കൊളത്തിരി രാജാക്കന്മാരിലേക്കും, കൊളത്തിരികളിൽ നിന്ന് അറയ്ക്കൽ രാജവംശത്തിലേക്കും, അവിടെ നിന്ന് പോർച്ചുഗീസ്–ഡച്ച്–ബ്രിട്ടീഷ് അധിനിവേശങ്ങളിലേക്കും, പിന്നീട് ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിലേക്കും തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കും ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കും കണ്ണൂരിന്റെ ചരിത്രം നീളുന്നു. (Kannur District Government)
കണ്ണൂർ കോട്ട അതിന്റെ കോളനിവാഴ്ചയുടെ ഓർമ്മയാണ്.
അറയ്ക്കൽ കെട്ട് മലബാറിന്റെ മുസ്ലിം രാജപാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഓർമ്മയാണ്.
ഊർപ്പഴശ്ശിക്കാവ് ജനകീയ വിശ്വാസത്തിന്റെയും തെയ്യത്തിന്റെയും ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന പൈതൃകംയാണ്.
എടക്കാട് വിജ്ഞാനത്തിന്റെയും കാവുസംസ്കാരത്തിന്റെയും തീരദേശജീവിതത്തിന്റെയും സംഗമംയാണ്.
തോട്ടടയും കിഴുന്നയും കടലിന്റെ സ്വാഭാവിക പൈതൃകം സൂക്ഷിക്കുന്നു.
മുണ്ടേരി വയലിന്റെയും തണ്ണീർത്തടത്തിന്റെയും പ്രകൃതിചരിത്രം പറയുന്നു.
ചേലോറയും ഏളയാവൂരും ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് നഗരത്തിലേക്കുള്ള പരിവർത്തനം കാണിക്കുന്നു.
കൈത്തറി കണ്ണൂരിന്റെ തൊഴിൽസംസ്കാരത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
തെയ്യം ചരിത്രം ഇന്നും സംസാരിക്കുന്നുവെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
അതിനാൽ കണ്ണൂരിനെ ഒറ്റവാചകത്തിൽ വിശേഷിപ്പിക്കേണ്ടി വന്നാൽ:
“കടലിലൂടെ ലോകത്തെ കണ്ടുമുട്ടിയ, കോട്ടകളിലൂടെ അധിനിവേശങ്ങളെ അതിജീവിച്ച, കാവുകളിലൂടെ സ്വന്തം ജനചരിത്രം സംരക്ഷിച്ച നഗരം — കണ്ണൂർ.”
ഇന്നത്തെ കണ്ണൂർ മണ്ഡലത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പൈതൃകമൂല്യം അതിന്റെ പഴയ കെട്ടിടങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല; സ്ഥലനാമങ്ങളിലും പുഴകളിലും കടവുകളിലും കടലിലും കാവുകളിലും തെയ്യങ്ങളിലും കൈത്തറിയിലും ജനങ്ങളുടെ ഓർമ്മകളിലും കൂടിയാണ്. അതുകൊണ്ട് കണ്ണൂരിന്റെ പൈതൃകം സംരക്ഷിക്കുന്നത് ഒരു നഗരത്തിന്റെ ഭൂതകാലം സംരക്ഷിക്കുന്നതല്ല—വടക്കൻ മലബാറിന്റെ പലതട്ടുകളുള്ള ചരിത്രസ്മൃതിയെ അടുത്ത തലമുറയ്ക്കായി നിലനിർത്തുന്നതാണ്.
